Vlinderliefhebber Adriaan Hol vierde zaterdag een heugelijk feit. De vlinderwerkgroep van IVN Natuureducatie, waar Adriaan lid van is, bestaat 35 jaar. De werkgroep inventariseert hoe het gaat met de vlindersoorten in de regio en Adriaan geeft regelmatig rondleidingen door natuurgebied De Wyldemerk in Harich.
Op de jubileum dag waren bezoekers welkom in natuurgebied De Wyldemerk om met Adriaan op pad te gaan of een kijkje te nemen in de zogeheten Vlinderbioscoop. Dat het zo goed gaat met de vlinders in dit gebied, is mede te danken aan de werkgroep.
Adriaan vertelt;
Adriaan, de Vlinderwerkgroep bestaat dit jaar 35 jaar. Dat is een feestje waard zou ik zeggen.
"Dat is het zeker. Maar het enthousiasmeren van bezoekers is voor mij de grootste reden om dit werk te doen. “Om te zien dat we de negatieve voetstap die mensen gezet hebben, kunnen omkeren, daar ben ik het meest trots op.”
Jij bent op dit moment de drijvende kracht binnen de vlinderwerkgroep. Wat is jouw achtergrond en hoe ben je bij de werkgroep betrokken geraakt
"Ik ben van geboorte Nijmegenaar. Ik mijn vroege jeugd zwierf ik in de bos bij Nijmegen rond of in de Ooypolder op zoek naar vlinders en rupsen. Soms nam ik een aantal rupsen mee naar huis bijvoorbeeld van de Dagpauwoog en kweekte deze dan weer verder op door iedere dag weer brandnetels te plukken om hun tijdelijk verblijf te verschoon, wachtend op het moment dat de rups pop werd. Dan had je nogmaals geduld nodig en hoopte je het moment van de metamorfose mee te maken. Maar de echte triggerpoint was het moment dat ik vlinders aan het vangen was en opgepakt werd door de boswachter. Ik was toen een jaar of 10 of 11. Hij bracht mij thuis en ging met mijn vader in gesprek. Mijn vader was ambtenaar openbare werken in Nijmegen en kende de boswachter. Hoe dit gesprek precies is verlopen weet ik niet, maar de boswachter nam mij op sleeptouw en liet vele mooie natuurgebieden rond Nijmegen zien. Bovenal gaf hij mij de weg aan om op dit groene pad verder te gaan. Wij hebben toendertijd jaren contact gehad. Uiteindelijk ben ik gaan studeren. Ik was werktuigbouwkundige en tevens leraar in dit vak. Maar hierna ben ik getrouwd, en zijn wij verhuisd naar Friesland. Vlinders hebben mij altijd bezig gehouden, maar structureel ben ik het samen met mijn zoon Thomas gaan oppakken. Dat is ook al weer 12 jaar geleden. Wij hebben ons toen aangemeld als vrijwilliger bij Staatsbosbeheer en zijn zo in de Vlinderwerkgroep terecht gekomen."
Zwart weeskind
Dat vlinders jouw passie zijn, is wel duidelijk. Vlinders tellen en dan met name de nachtvlinders is een belangrijk onderdeel van deze passie. Kun je daar wat meer over vertellen? Bijvoorbeeld, wat is het belang van deze tellingen. En wat zijn de resultaten die jullie aantreffen tot nu toe.
"Mijn passie is aanvankelijk begonnen met dagvlinders, zo ben ik dat ook samen met Thomas weer gaan oppakken. Maar het net zoals met fotografie, je gaat steeds dieper kijken en bij gebrek aan dagvlinders werden onze al spoedig aangetrokken door de nachtvlinders.
Achter vlinders zit nog veel meer. Zij maken deel uit van ingewikkeld systeem die haarfijn op elkaar is afgestemd. Om te weten hoe gezond dit systeem, tellen wij de vlinders. Deze tellingen zijn van groot belang, namelijk het zegt iets over hoe gezond ons ecosysteem is. Afgelopen jaar hebben wij op diverse wijze tellingen gedaan, zo zijn er bijv. in ons gebied ruim 10.000 vlinders gevangen en geteld. 593 soorten, waarvan de meest bijzondere de Doodshoofdvlinder is."
Doodshoofdvlinder
Op welke wijze telt de werkgroep de vlinders?
"Het tellen van vlinders wordt op diverse manieren gedaan. Voor de dagvlinders zijn er, samen met de Vlinderstichting en de diverse terreinbeheerders, een aantal telroutes uitgezet, bijv. Oudemirdummer Klif op terrein van Natuurmonumenten.
Daarentegen voor nachtvlinders zijn er diverse manieren. Je kan met smeer werken (een zoetstof de je op bomen aanbrengen) Hiermee lok je vlinders die meestal niet op licht komen. Dan kan je met licht werken, bijv. met lamp en laken. Ook hier tel je de vlinders. Een heel ander manier is het werken met led-emmer. Dit is een witte emmer die afgesloten kan worden en gevuld is met delen van eierdozen. In de deksel zit een metalen trechter (welke ev. afsluitbaar is door bijv. tennisbal) waarop een led- verlichting is geplaatst die zijn voeding krijgt d.m.v. een powerbank. Hierin worden de vlinders gevangen, waarna ze worden geteld en gedetermineerd. Zowel de tellingen van de dag- en nachtvlinders worden doorgegeven aan de Vlinderstichting. Zij berekenen dan de trend, wat iets zegt over de welzijn van de vlinderstand. De led-emmer wordt iedere keer weer op de zelfde, bij voorkeur om de 2 weken, neergezet. Wij noemen dit een punt, en staat geregistreerd bij de Vlinderstichting."
Grote weerschijnvlinder.
Porseleinvlinder
Hoeveel meetpunten zijn er op dit moment binnen de Súdwesthoeke
"De Súdwesthoeke is ca 1450 Km2 groot en heeft momenteel slechts 31 meetpunten. Naast ons meetnet is er nog een tweede, namelijk door de agrariërs. Hoeveel meetpunten dit zijn, hebben wij als werkgroep geen zicht op. Maar er is ruimte voor veel meer meetpunten. Mooiste zou zijn dat in ieder km-hok een meetpunt aanwezig zou zijn, namelijk dan kan de trend nauwkeuriger worden berekend."
De Wyldemerk is een van de belangrijkste Libellen reservaten binnen Nederland. Een uniek gebied met vele Libellen soorten. Jij bent de laatste jaren actief bezig om de Wyldemerk ook als bijzonder of zelfs reservaat voor vlinders aan te laten merken. Kun je daar wat meer over vertellen?
"Sinds 2013 doe ik samen met Thomas onderzoek naar het vlinderbestand op de Wyldermerk. Nadat wij ons ook lieten registreren als vrijwilliger bij Staatsbosbeheer (2015) kwamen wij in contact met de Vlinderwerkgroep waardoor het onderzoek met meerdere werd gedaan. Inmiddels zijn er ca 900 vlindersoorten waargenomen, wat ongeveer neerkomt op 36 % van de totaal vlinder soorten in Nederland. Zo worden over deze afgelopen 14 jaren 30 soorten dagvlinders, ca 310 macro- en nog eens ca 560 micro-nachtvlinders waargenomen. Reden genoeg om de Wyldemerk ook “vlinderrijk gebied” te kunnen noemen."
Citroenvlinder
Op de jubileumdag waren bezoekers welkom in natuurgebied De Wyldemerk om met jou op pad te gaan of een kijkje te nemen in de zogeheten Vlinderbioscoop. Dat het zo goed gaat met de vlinders in dit gebied, is mede te danken aan jou en de werkgroep.
“Onze werkgroepen inventariseren de gebieden en daar kunnen de beheerders zoals Staatsbosbeheer hun beheer op aanpassen. Zo bleek dat er in de Wyldemerk te veel geiten te waren, waardoor veel bloemen en planten opgegeten werden. Het aantal geiten is daarop teruggeschroefd, waardoor het aantal bloemen en daardoor vlinders is gegroeid.
Ook zijn er speciale bomen aangeplant voor een specifieke vlindersoort die door mij gespot werd. “Het is een samenspel van alle betrokkenen”. Wat dat betreft, is mijn taak nog niet volbracht. “Ik heb nog wat jaartjes te gaan. Achter de geraniums zitten is niks voor mij, ik ga achter de vlinders aan.”
Wat zijn de meest spraakmakende vondsten binnen de Súdwesthoeke tot nu toe
"Voor mij persoonlijk zijn de meest spraakmakende waarnemingen, Doodshoofdvlinder in Harich, Koninginnenpage in Lemmer en Warns, Zwart Weeskind en de Grote Weerschijnvlinder op de Wyldemerk en het Blauw Weeskind op de Golfbaan."
Koninginnenpage
Waar kunnen bezoekers aan de natuurgebieden binnen de Súdwesthoeke informatie vinden over jullie activiteiten?
"Wij organiseren het hele jaar diverse activiteiten, zoals dagvlinderexcursies, nachtvlindernachten enz. Meer informatie kan je vinden op de site van IVN Súdwesthoeke (in opbouw) en de activiteitenkalender van Mar en Kliff."
Dagpauwoog
Geen geraniums, maar vlinders voor Adriaan: Werkgroep bestaat 35 jaar
Kijk hier voor een interview door RTV Spannenburg.
