Geschiedenis van Mirns
Mirns is een van de oude dorpen in Gaasterland en kent een geschiedenis die teruggaat tot de middeleeuwen. Het dorp ontstond op een zandrug in het keileemlandschap, hoger gelegen dan het omliggende land. Die hogere ligging bood bescherming tegen het water van de voormalige Zuiderzee.
Eeuwenlang leefden de inwoners van landbouw en veeteelt. Het landschap rondom Mirns werd gevormd door zowel natuurlijke processen als menselijk ingrijpen. Dijken, polders en later de afsluiting van de Zuiderzee in 1932 veranderden het karakter van de omgeving ingrijpend. Waar vroeger het zoute zeewater tegen de kust sloeg, ligt nu het zoete IJsselmeer.
De klokkenstoel van Mirns
Een van de meest markante historische elementen in Mirns is de klokkenstoel. Deze vrijstaande houten klokkenstoel staat op het kerkhof en is een rijksmonument. Oorspronkelijk hoorde hij bij de middeleeuwse kerk van het dorp. De kerk zelf is in de 18e eeuw afgebroken, maar de klokkenstoel bleef behouden.
Op de begraafplaats ligt een zwerfkei met een gedenkplaatje. Dit monument herinnert aan een Amerikaanse bommenwerper die op 22 juni 1943 tijdens een luchtgevecht in de Tweede Wereldoorlog in de omgeving van Mirns is neergestort. De zwerfkei vormt een sobere maar indringende herinnering aan deze gebeurtenis en aan de bemanningsleden die daarbij om het leven kwamen. Zo krijgt ook de wereldgeschiedenis een tastbare plaats in dit kleine dorp.klokkenstoel op de begraafplaats in Mirns heeft een schilddak. In 1943 ging de oude klokkenstoel verloren door een neerstortende Amerikaanse bommenwerper. De vliegtuigbemanning kwam hierbij om het leven.
In 1953 werd een nieuwe klokkenstoel gebouwd, die tevens fungeert als oorlogsmonument. De klokkenstoel is erkend als rijksmonument.
De windmotor
Aan de rand van Mirns staat een bijzondere windmotor, gebouwd in 1920 en inmiddels aangewezen als rijksmonument. Deze metalen windmotor werd gebruikt om water op te pompen, bijvoorbeeld voor de drinkwatervoorziening van het vee en voor het regelen van de waterstand op het land.
De windmotor uit 1920 is een fraai voorbeeld van vroege agrarische techniek. In plaats van grote molens maakte men hier gebruik van een compact en efficiënt systeem dat volledig op windkracht draaide. Daarmee past de windmotor in de lange Friese traditie van leven met wind en water.
Tegenwoordig heeft de windmotor vooral een cultuurhistorische en landschappelijke waarde. Samen met de klokkenstoel vormt hij een tastbare herinnering aan het agrarische verleden van Mirns.
