De Wyldemerk behoort tot de mooiste libellengebieden van Nederland. De ondiepe, voedselarme plassen vormen een ideaal leefgebied voor tal van bijzondere planten, amfibieën en zeldzame libellen. Juist deze kwetsbare natuur maakt het gebied echter gevoelig voor een onopvallende, maar hardnekkige indringer: watercrassula (Crassula helmsii).
Op het eerste gezicht lijkt er weinig aan de hand. Watercrassula is een klein plantje met frisgroene, vlezige blaadjes dat zelfs een aantrekkelijke indruk maakt. Toch is schijn bedrieglijk. De plant, oorspronkelijk afkomstig uit Australië en Nieuw-Zeeland, behoort tot de meest invasieve waterplanten van Europa.
Het gevaar schuilt in de enorme groeikracht. Watercrassula kan in korte tijd dichte matten vormen die de bodem, oevers en zelfs het wateroppervlak bedekken. Daarbij verdringt zij de oorspronkelijke waterplanten die juist zo belangrijk zijn voor insecten, amfibieën en andere waterdieren. Een enkel afgebroken stengeltje is al voldoende om een geheel nieuwe groeiplaats te vormen. Daardoor verspreidt de plant zich gemakkelijk via water, vogels, modder aan laarzen of onderhoudsmaterieel.
De Watercrassula
Watercrassula lijkt een onschuldige waterplant, maar is een invasieve exoot die de kwetsbare natuur van de Wyldemerk bedreigt. Door zijn snelle groei verdringt hij inheemse waterplanten en kan het leefgebied van zeldzame libellen en andere waterdieren ernstig aantasten.
Voor een gebied als de Wyldemerk is dat een serieuze bedreiging. De vele libellensoorten die hier voorkomen, zijn afhankelijk van helder, plantenrijk water met een gevarieerde oevervegetatie. Hun larven leven soms jarenlang onder water tussen waterplanten voordat zij uitsluipen tot de kleurrijke libellen die het gebied zo bijzonder maken. Wanneer watercrassula de oorspronkelijke vegetatie overwoekert, verandert het leefgebied ingrijpend. Niet alleen planten verdwijnen, ook de dieren die ervan afhankelijk zijn, komen onder druk te staan.
In de beginjaren is geprobeerd de watercrassula uit de Wyldemerk te verwijderen. Inmiddels heeft de beheerder, Staatsbosbeheer, deze pogingen in het gebied gestaakt. Zoals een medewerker het treffend verwoordde: "Daar zijn we inmiddels mee gestopt, het is geen beginnen meer aan." Die uitspraak onderstreept hoe hardnekkig de plant is. Watercrassula verspreidt zich al via de kleinste plantfragmenten, waardoor volledige verwijdering vrijwel onmogelijk wordt zodra de soort zich eenmaal over een groter gebied heeft verspreid. Ondertussen doet Wetterskip Fryslân bij Ruigahuizen nog altijd verwoede pogingen om de verdere verspreiding van de plant te beperken, maar ook daar blijkt de bestrijding bijzonder lastig.
De aanwezigheid van watercrassula laat zien hoe kwetsbaar onze natuur is. Een plant die ooit als sierplant in een aquarium of tuinvijver werd gehouden, vormt nu een bedreiging voor een van de waardevolste libellengebieden van Nederland. De Wyldemerk herinnert ons eraan dat zorgvuldig omgaan met planten en dieren geen detail is, maar een verantwoordelijkheid. Door invasieve exoten tijdig te signaleren en zorgvuldig te bestrijden, blijft de Wyldemerk hopelijk ook in de toekomst een paradijs voor libellen, amfibieën en talloze andere soorten.
