De zwarte els (Alnus glutinosa) is een boom die je veel tegenkomt in natte gebieden. Hij groeit graag langs slootkanten, in moerassen en aan de rand van meren. In Friesland zie je hem veel in waterrijke natuurgebieden en langs vaarten en meren.
De zwarte els kan 20 tot 25 meter hoog worden.
De boom is eenhuizig. Dat betekent dat mannelijke én vrouwelijke bloemen op dezelfde boom voorkomen.
- De mannelijke bloemen zijn de lange, hangende katjes die in het vroege voorjaar veel stuifmeel verspreiden.
- De vrouwelijke bloemen zijn klein en roodachtig en groeien later uit tot de bekende houtachtige elzenproppen.
In het vroege voorjaar, vaak al in februari of maart, bloeit de boom. Dan zie je lange, geelbruine katjes hangen: dat zijn de mannelijke bloemen. Zij maken het stuifmeel dat door de wind wordt verspreid.
Daarnaast heeft de zwarte els ook vrouwelijke bloemen. Die zijn veel kleiner en roodachtig van kleur. Na de bestuiving groeien deze vrouwelijke bloemen uit tot de bekende kleine, houtachtige elzenproppen. Dit zijn eigenlijk de vrouwelijke vruchtjes van de boom. Ze lijken op kleine dennenappeltjes en blijven vaak in de winter nog aan de takken hangen. In die ‘proppen’ zitten de zaden, die later door de wind of via het water worden verspreid.
Wat bijzonder is aan de zwarte els, is dat hij goed tegen natte voeten kan. De wortels helpen zelfs om de bodem te verbeteren. Zo is de zwarte els niet alleen een opvallende boom in het landschap, maar ook een belangrijke soort voor de natuur.
